ตามไปดูแหล่งเพาะพันธุ์ปลาสวาย ฯ
วารสารการประมง

ตามไปดูแหล่งเพาะพันธุ์ปลาสวายครั้งแรกของโลกที่บึงบอระเพ็ด
วารสารการประมง ฉบับที่ 2 เดือนมีนาคม-เมษายน 2546

     หากจะพูดถึง "บึงบอระเพ็ด" หลาย ๆ คนคงจะนึกถึงบึงน้ำขนาดใหญ่ที่อุดมสมบูรณ์ไปด้วยพันธุ์ปลาหลากหลายชนิดและพรรณไม้น้ำนานาพันธุ์…โดยเฉพาะดอกบัวสายสีแดงที่บานสะพรั่งรับอรุณเต็มบึง สำหรับนักดูนกทั้งหลายก็คงจะนึกถึงภาพนกน้ำจำนวนมากที่โผบินขึ้นจากบึงน้ำแห่งนี้… ซึ่งพรรณไม้น้ำจำนวนมากที่อยู่ในบึงได้เป็นแหล่งที่อยู่อาศัย ผสมพันธุ์วางไข่ของนกน้ำและสัตว์น้ำที่อาศัยในบึง… และถ้าพูดถึงพันธุ์ปลาที่หายาก… คงจะเป็นที่ทราบกันดีว่า ที่นี่คือแดนดินถิ่นปลาเสือตอในอดีต ซึ่งปัจจุบันได้สูญพันธุ์ไปจากบึงบอระเพ็ดแล้ว นอกจากนี้บึงบอระเพ็ดยังเคยเป็นที่อยู่อาศัยของจระเข้น้ำจืด    และปัจจุบันมีการปล่อยจระเข้ลงไปอาศัยอยู่ในบึงแห่งนี้ด้วยแล้ว

     แต่ทว่า… จะมีสักกี่คนที่รู้ว่าที่นี่… บึงบอระเพ็ดเมื่อ 37 ปีที่แล้ว ระหว่างวันที่ 3-12 สิงหาคม พ.ศ. 2509 คณะนักวิชาการของกองบำรุงพันธุ์สัตว์น้ำ กรมประมง     และด้วยความร่วมมือของผู้เชี่ยวชาญขององค์การอาหารและเกษตรแห่งประชาชาติ        ได้ดำเนินการเพาะพันธุ์ปลาสวายด้วยวิธีฉีดฮอร์โมน เพื่อเร่งให้ปลาวางไข่ และผสมเทียมเป็นผลสำเร็จครั้งแรกของโลกที่สถานีประมงบึงบอระเพ็ด จังหวัดนครสวรรค์แห่งนี้…  และความสำเร็จครั้งสำคัญนี้….. เป็นพื้นฐานของการศึกษาเกี่ยวกับการผสมเทียมปลาที่สำคัญหลายชนิดของไทย   โดยเฉพาะปลาไม่มีเกล็ดขนาดใหญ่ที่สุดในโลก คือ ปลาบึก     ซึ่งเพาะพันธุ์โดยวิธีการผสมเทียมเป็นผลสำเร็จครั้งแรกของโลกเช่นเดียวกัน เมื่อปี พ.ศ. 2526 ที่บ้านหาดไคร้ อำเภอเชียงของ จังหวัดพะเยา รวมทั้งการผสมเทียมปลาเทพา ซึ่งเป็นปลาขนาดใหญ่ที่อาศัยอยู่ในลุ่มน้ำโขง เป็นต้น

      ปลาสวาย มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Pangasius sutchi. Fowler ในประเทศไทยพบอาศัยชุกชุมในแม่น้ำเจ้าพระยา แม่น้ำท่าจีน และแม่น้ำโขงรวมทั้งสาขาของแม่น้ำต่าง ๆ ดังกล่าว นอกจากนี้ยังพบอาศัยตามลำคลอง หนอง บึงทั่วไป ในอดีตไม่เคยมีรายงานพบปลาสวายในแม่น้ำสายสำคัญอื่น ๆ เช่น แม่น้ำ แม่กลอง และแม่น้ำบางปะกงรวมทั้งแหล่งน้ำทางภาคใต้ของไทย ปลาสวายชอบอยู่รวมกันเป็นฝูงและชอบรวมกลุ่มอยู่ในที่ร่มใต้พรรณไม้น้ำ ชอบอาศัยอยู่ในน้ำลึก มีการถ่ายเทน้ำสะดวก

     ปัจจุบัน กรมประมงได้เพาะพันธุ์ปลาสวายเพื่อปล่อยลงสู่แหล่งน้ำธรรมชาติ เป็นการเพิ่มผลผลิตให้แก่แหล่งน้ำต่าง ๆ ในประเทศ   รวมทั้งเพาะพันธุ์เพื่อจำหน่ายแจกจ่ายแก่เกษตรกรทั่วไป ปลาสวายถือว่าเป็นปลาเศรษฐกิจที่สำคัญ มีการเพาะเลี้ยง แปรรูปเป็นอาหารหลาย ๆ รูปแบบ   สร้างรายได้หมุนเวียนภายในประเทศในแต่ละปีเป็นจำนวนมาก    โครงการที่สำคัญของกรมประมง   เช่น  โครงการปลาหน้าวัด ก็จะพบพันธุ์ปลาสวายจำนวนมากที่อาศัยอยู่ตามหน้าวัด    มีนักท่องเที่ยวมาเที่ยวชมและซื้ออาหารปลาเป็นการทำทานอีกรูปแบบหนึ่งที่นิยมกันมาก

     สำหรับบึงบอระเพ็ด....… แหล่งเพาะพันธุ์ปลาสวายโดยการผสมเทียมครั้งแรกของโลกนี้….. ปัจจุบันได้ดำเนินการเพาะพันธุ์เพื่อปล่อยลงในบึงบอระเพ็ดและแหล่งน้ำอื่น ๆ โดยมีโครงการสำคัญที่จัดตั้งขึ้นเพื่อการอนุรักษ์พันธุ์ปลาสวาย  เช่น งานฟื้นฟูปลาไทย   โครงการกรมประมงพร้อมใจภักดิ์รักในหลวง   โครงการชุบชีวิตปลาสวายเพื่อถวาย
ในหลวง และโครงการปล่อยปลาเฉลิมพระเกียรติ เป็นต้น

     ทั้งนี้ ศูนย์วิจัยและพัฒนาประมงน้ำจืดนครสวรรค์   ที่อยู่บริเวณบึงบอระเพ็ดแห่งนี้นอกจากจะทำการอนุรักษ์พันธุ์ปลาสวายโดยปล่อยลงบึงบอระเพ็ดเป็นประจำทุกปีแล้ว ยังสร้างแหล่งพ่อแม่พันธุ์ธรรมชาติขึ้นในบึงบอระเพ็ดเพื่อเพิ่มผลผลิต และเพื่อให้นักท่องเที่ยวเข้ามาเที่ยวชม ซื้ออาหารให้ปลาสวายด้วยตนเอง

     หากท่านเป็นผู้หนึ่งที่นิยมการท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์   ขอแนะนำให้ลองไปเที่ยวบึงบอระเพ็ดในรูปแบบใหม่    ซึ่งนอกจากท่านจะได้รับความเพลิดเพลินจากการป้อนอาหารฝูงปลาสวายจำนวนมากแล้ว ท่านยังมีส่วนช่วยอนุรักษ์พันธุ์ปลาสวายให้คงอยู่คู่บึงบอระเพ็ดตลอดไป สมกับตำนานว่า

"บึงบอระเพ็ด… แหล่งเพาะพันธุ์ปลาสวายโดยการผสมเทียมครั้งแรกของโลก"

จัดทำโดย
องค์การบริหารส่วนจังหวัดนครสวรรค์ www.nakhonsawanpao.org
โทร 0-5680-3567-70 ต่อ 701